Ik heb me vaak afgevraagd hoe het precies zit met interpunctie. Omdat dit niet het leukste onderdeel van schrijven is, had ik nog niet eerder de moeite genomen om er meer over te lezen. Maar nu heb ik me toch maar eens verdiept in de wereld van leestekens. Wanneer komen aanhalingstekens voor of na een komma of punt? En hoe passen andere leestekens in het geheel? In dit artikel deel ik wat ik heb geleerd.
Waarom interpunctie?
Leestekens zijn symbolen die worden gebruikt in geschreven tekst om de structuur en betekenis ervan te verduidelijken. Het gebruik van leestekens wordt interpunctie genoemd. Interpunctie zorgt voor een betere leesbaarheid van je tekst. Soms kan interpunctie zelfs de betekenis van een zin veranderen. Denk aan:
Hans zei: “Grietje, welk rokje zal ik aantrekken?”
“Hans,” zei Grietje, “welk rokje zal ik aantrekken?”
Zonder de juiste interpunctie vertroebelt de boodschap die je als schrijver wil overbrengen. Het goed gebruiken van leestekens is dus heel belangrijk.
Waarschijnlijk het lastigste: aanhalingstekens
Het schrijven van dialogen is al lastig genoeg. Ze moeten levendig zijn en natuurlijk en interessant klinken. En dan moet je zo’n dialoog ook nog eens volgens de vuistregels van de Nederlandse taal op papier krijgen. Hoe gebruik je aanhalingstekens in een dialoog?
Volgens Onze Taal zijn er geen vaste goed-fout-regels voor het weergeven van citaten. Wel zijn er afspraken waar de meeste taalboeken het over eens zijn.
Hele zin citeren
Als je een hele zin citeert, begint het citaat met een hoofdletter. Als het citaat aan het einde van de zin staat, valt de punt (of vraagteken of uitroepteken) binnen de aanhalingstekens:
Ik zei: “Ik heb een leesbril nodig.”
Hij riep: “Niet doen!”
Als een zin begint met een citaat, vervalt de punt en wordt het citaat gevolgd door een komma.
“Ik heb een leesbril nodig”, zei ik.
Let op: na een vraagteken of uitroepteken mag de komma blijven staan. Maar dit hoeft niet.
“Niet doen!” riep hij.
“Niet doen!”, riep hij.
Als een citaat uit meerdere zinnen bestaat, vervalt alleen de punt van de laatste zin.
“Ik heb een leesbril nodig. Steeds vaker heb ik moeite met het lezen van kleine lettertjes. Vooral die op verpakkingen”, zei ik.
Deel van een zin citeren
Als je een deel van een zin citeert, begint het citaat met een kleine letter. De punt valt buiten de aanhalingstekens.
Ze vond mij “zo dik als een olifant”.
Citaat splitsen
Als een citaat wordt onderbroken, komt de komma binnen de aanhalingstekens als hij ook in de hele geciteerde zin voorkomt, en buiten de aanhalingstekens als dat niet het geval is:
“Lieve mensen,” begon hij zijn speech, “fijn dat jullie er zijn.”
“Die broek”, gilde de vrouw, “heeft u gestolen!”
Gedachten
Gedachten worden zonder aanhalingstekens opgeschreven, maar met een dubbele punt.
Ik dacht: bij de bakker is het brood veel lekkerder.
Andere interpunctie-tips
Nog een aantal aanvullende tips met betrekking tot het juist gebruiken van leestekens:
- Gebruik niet meer dan één uitroepteken of vraagteken in een zin. Je hoeft niet te krijsen!!!
- Na een beletselteken (je weet wel: die drie puntjes) volgt een spatie. Gebruik niet te veel beletseltekens: ze halen het tempo uit je verhaal.
- Hij neemt de bal mooi aan … maar schopt naast het doel.
- Voor een voegwoord (zoals: maar, omdat, mits, dus, hoewel, doordat en tenzij) komt een komma.
- Het regent, dus neem ik een paraplu mee.
- Tussen twee persoonsvormen komt een komma. Hiermee voorkom je verwarring.
- Als ik ga tennissen, neem ik een fles water mee.
Kortom
Leestekens: een beetje een droog onderwerp en ook zeker niet mijn favoriete onderwerp. Toch ben ik blij dat ik er eens wat meer over gelezen heb!!! Ohnee. Toch ben ik blij dat ik er eens wat meer over gelezen heb.
